logo_kek
UNIWERSYTET ŚLĄSKI :: WYDZIAŁ ETNOLOGII I NAUK O EDUKACJI :: BIELSKA 62 43-400 CIESZYN :: TEL. (+048)-33-8546113

RAPORT POKONFERENCYJNY
CIESZYN 2009
Barbara Głyda

W dniach 12 – 13 października bieżącego roku na Wydziale Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego w Zakładzie Edukacji Kulturalnej Instytutu Nauk o Edukacji w Cieszynie odbyła się konferencja zatytułowana „Inspiratorzy, projektodawcy i realizatorzy edukacji kulturalnej i upowszechniania kultury”. Wśród najbardziej znamienitych gości wymienić można profesorów: Józefa Kargula, Emila Orzechowskiego, czy Dzierżymira Jankowskiego – osoby od lat zajmujące się tematyką edukacji kulturalnej i upowszechniania kultury, ale także socjologów jak Profesorowie Andrzej Tyszka ( wybitny badacz problemów uczestnictwa w kulturze), Halina Rusek, czy Wojciech Świątkiewicz. Gospodarzem konferencji była Profesor Katarzyna Olbrycht i kierowany przez nią Zakład Edukacji Kulturalnej.

Profesor Andrzej Tyszka, w wykładzie wprowadzającym, poruszył ciekawy temat bohaterów funkcjonujących w mentalności polskiego społeczeństwa, a są to, jak się okazuje, przede wszystkim bohaterowie typu „militarnego”, tacy, którzy oddali życie za „naszą i wasza wolność”. Problemem okazuje się przełożenie ideałów przyświecających tym bohaterom na realia Wolnej Polski. W rzeczywistości społeczeństwa o aspiracjach obywatelskich brak nam bohaterów, którzy życie poświęcili budując „lepszą Polskę”, długoletnią pracą angażowali się w działalność naukową, kulturalną, czy społeczną. A przecież także takich bohaterów Polska posiada, jednak to nurt mitologizujący historię zdaje się w głównej mierze kreować współczesne o historii i jej bohaterach myślenie. Faktycznie po roku 89’ wolność, którą społeczeństwo się zachłysnęło, nabrała raczej wymiarów wolności „od”, niż wolności „do”. Zanegowane zostały tradycyjne wartości i normy, lecz nie pojawiło się nic, co mogłoby wypełnić tę lukę. Społeczeństwo obywatelskie zaś, którego budowa staje się naczelnym celem w dwadzieścia lat po odzyskaniu pełnej suwerenności przez nasz kraj, nie może powstać, ani funkcjonować w próżni aksjologicznej.

Wśród najważniejszych poruszanych w czasie konferencji problemów znalazły się: problem jednostki funkcjonującej jako lider kultury i/lub rzecznik wartości (Prof. K. Olbrycht, Uniwersytet Śląski); problemy lidera kultury w zmieniającym się społeczeństwie globalnym (prof. H. Rusek, Uniwersytet Śląski); pytanie o autorytet animatora kultury, które postawił profesor Józef Kargul (Dolnośląska Szkoła Wyższa). Profesor Emil Orzechowski (Uniwersytet Jagielloński) zapytywał „Jak, gdzie i po co kształcić menadżerów kultury”; o autoedukacji jako niezbędnym składniku procesów twórczego uczestnictwa w kulturze mówił Profesor Dzierżymir Jankowski (Uniwersytet Adama Mickiewicza); Dr Sylwia Słowińska (Uniwersytet Zielonogórski) mówiła o talencie jako czynniku działalności animatora, ale także wytycznej dla prowadzonych działań animacyjnych; mgr Agnieszka Matusiak, dr Ewelina Konieczna i dr Tadeusz Kania (Uniwersytet Śląski) przedstawili wyniki badań prowadzonych przez pracowników Zakładu Edukacji Kulturalnej pod kierownictwem Profesor Katarzyny Olbrycht, a dotyczących roli inspiratora, projektodawcy i realizatora edukacji kulturalnej i upowszechniania kultury w oczach studentów animacji społeczno-kulturalnej w Cieszynie. Poruszano także tematy związane z edukacją kulturową dzieci i młodzieży na pograniczach – jak w wystąpieniu Dr hab. Ewy Ogrodzkiej-Mazur (Uniwersytet Śląski); kulturotwórczą funkcję wybitnych jednostek w życiu społecznym małych i wielkich ojczyzn omówił Dr Mariusz Samoraj (Uniwersytet Warszawski); o tożsamości instytucji kultury funkcjonujących w ramach wolnorynkowych mówiła Dr Dorota Sieroń-Galusek (Uniwersytet Śląski); pojawiło się także omówienie wiodących ośrodków doskonalących animatorów życia kulturalnego w Polsce (Dr Barbara Jedlewska, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej); Mgr Marta Szadowiak (Uniwersytet Gdański) poruszyła temat środowiska akademickiego i działalności animacyjnej w tymże środowisku; postać Jana Dormana i jego znaczenie dla życia kulturalnego Będzina przywołane zostały za sprawą Dr Ewy Tomaszewskiej (Uniwersytet Śląski); fenomen Feliksa Nowowiejskiego i jego znaczenie dla amatorskich ruchów śpiewaczych omówiła Dr Ilona Dulisz (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski); natomiast Dr Bogusław Dziadzia (Uniwersytet Śląski) skupił się na świecie wirtualnym i w jego ramach poszukiwał ewentualnych kreatorów kultury, czy dyskursu o tejże kulturze; wreszcie, o problemach projektodawców i realizatorów działań kulturalnych w małych oraz średnich ośrodkach kultury, mówiła Maria Żarska (długoletni dyrektor i pracownik instytucji kultury).

Dyskusja prowadzona w Cieszynie dotykała także problemów poruszonych na Kongresie Kultury Polskiej we wrześniu tego roku. W tym też kontekście zasadne będzie powtórzenie pytania stanowiącego jedną z inspiracji cieszyńskiej konferencji: Czy inspirator, projektodawca, realizator działań w sferze edukacji kulturalnej i upowszechniania kultury to trzy działające niezależnie osoby, czy może współczesny twórca bądź animator kultury powinien realizować się we wszystkich tych zakresach? Okazuje się bowiem, iż w kulturze następuje daleko idąca specjalizacja i ideał człowieka wielowymiarowego, czy też integralności istoty ludzkiej wydają się nie mieć już racji bytu. Taka wizja współczesnej rzeczywistości musi niepokoić, a jej pogodzenie z koncepcją społeczeństwa obywatelskiego nie wydaje się możliwe. Jednym z wniosków konferencji jest stwierdzenie, iż inicjatywy kulturalne mają charakter głównie oddolny, autorski, kultura wyrasta z podglebia społeczności lokalnych, indywidualnych działań, czego przykładem może być działalność Anny Fenby-Taylor , wnuczki Zofii Kossak-Szatkowskiej, która w Górkach Wielkich koło Brennej prowadzi schronisko Koss obok Muzeum Zofii Kossak, które jest oddziałem Muzeum miejskiego w Cieszynie. Uczestnicy konferencji mieli okazję zwiedzić to Muzeum, oprowadzani przez jego pracowników, a także pobyć w Górkach korzystając z gościny Pani Anny Feny-Taylor i naocznie przekonać się o efektach pracy Jej i kierownika Schroniska – P.Andrzeja Burkota, ale też dowiedzieć się o problemach, jakie pojawiają się na drodze człowieka, którego pasją jest kultura, ochrona dziedzictwa kulturowego, a także kultury upowszechnianie. W rzeczywistości ze strony państwa nie istnieje prawie żadna realna pomoc, a „ochrona dziedzictwa narodowego” okazuje się niezrealizowanym postulatem.

Wnioski z konferencji są jednak optymistyczne, bo choć rzeczywistość dzisiejszej kultury nastręcza wielu kłopotów dla inspiratorów, projektodawców i realizatorów edukacji kulturalnej i upowszechniania kultury, to nadal znajdują się ludzie, którzy chcą prowadzić taką działalność i są w niej wytrwali. Pytaniem pozostaje jednak czy po dwudziestu latach mijających od transformacji ustrojowej sfera kultury nie powinna odnaleźć swego naturalnego mecenasa w postaci państwa, czy ludziom i instytucjom kultury nie należy się od tego państwa większe wsparcie.

Konferencję zamknęła Profesor Katarzyna Olbrycht następującymi konkluzjami :
1/ Należałoby w procesach edukacji kulturalnej, animacji społeczno-kulturalnej i upowszechniania kultury zwrócić większą uwagę na odszukiwanie, przypominanie, ukazywanie, promowanie i wspieranie jednostek znaczących dla kultury lokalnej i ponad lokalnej, unikając wpadania w postawy kultu i/lub komercjalizacji takich postaci.
2/ Potrzebne jest zwrócenie większej uwagi na traktowanie animatora społeczno-kulturalnego, edukatora kultury i osobę upowszechniająca kulturę jako jednostki znaczące dla kultury (inicjujące, projektujące i realizujące działania na rzecz kultury). Dotyczy to zwłaszcza kształcenia i doskonalenia tych osób, ale także oceniania ich działalności.
Postulowana zmiana w traktowaniu tych ról powinna się przejawiać w :
- podnoszeniu kompetencji i uczenia działania na rzecz wybieranych i uświadamianych wartości (nie ograniczaniu się do oryginalnych pomysłów, które nie wiadomo czemu służą),
- uświadamianiu istoty działań zbliżających do kultury i na rzecz kultury, które mieszczą się pomiędzy działaniem celowo-racjonalnym i dialogowo-interakcyjnym, a więc wymagają umiejętności racjonalnego planowania i realizowania zadań ale i dialogu, budowania więzi oraz relacji budzących motywację do działania.
- uczeniu cierpliwości i myślenia w długim dystansie czasowym, bez presji na doraźny, szybki, mierzalny sukces ( z budzeniem odpowiedzialności np. za sytuacje danej grupy czy społeczności po realizacji działań podejmowanych w ramach projektów).
- uświadamianiu , że drogą do sukcesu w tych rolach jest nie naśladowanie sprawdzonych przez inne osoby metod, ale szukanie własnych, poprzez szukanie i rozbudowywanie swoich mocnych stron i zarażanie entuzjazmem.

 

Fotorelacja z konferencji:

konf

 

Zakład Edukacji Kulturalnej
Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji w Cieszynie
Uniwersytet Śląski


Zaproszenie do udziału w konferencji naukowej

Inspiratorzy, projektodawcy i realizatorzy
edukacji kulturalnej i upowszechniania kultury

12 – 13 października 2009 roku
Uniwersytet Śląski, Cieszyn


W kontekście prowadzonych w naszym Zakładzie badań
pragniemy zaprosić do dyskusji na temat
roli jednostek, osób znaczących, dla edukacji kulturalnej i upowszechniania kultury oraz uwarunkowań efektywności ich działania.

Dwie dekady dokonującej się transformacji wyłoniły nowy model działania i zarządzania w kulturze. Stały się okazją do powoływania nowych oraz modyfikowania istniejących instytucji kultury, jak
i sposobnością do przedefiniowania form i narzędzi działalności kulturalnej. Gros instytucji
i organizacji powstało właśnie jako swoiste eksperymentatoria.
Jeśli żywiołem i imperatywem kultury jest kreacja, to wyzwolona wówczas kreatywność w procesie niejako samorzutnym powinna dziś zostać poddana wszechstronnej analizie w poszukiwaniu prawidłowości sterujących takim procesem. Ważne w tym kontekście staje się pytanie o sposoby
i formy przekładania wizji na język działań i struktur kształtujących na nowo pejzaż kultury.
Jakie wnioski wyciągnąć można, obserwując zmienność mapy kulturalnej, na której w latach 90. wyraźnie zaistniała swoista „rebelia prowincji” – jeśli posłużyć się określeniem nadanym temu trendowi na łamach „Przeglądu Politycznego” – ostatnio zaś daje znać o sobie syndrom nazwany przez Przemysława Czaplińskiego „powrotem centrali”.

Pamiętając o ludziach, którzy wzniecili ów twórczy ferment, warto zapytać o naturę relacji pomiędzy wizją i osobowością oraz osobowością i kreowaną przez nią instytucją? Czy inspirator, projektodawca, realizator to trzy działające niezależnie osoby, czy może współczesny twórca bądź animator kultury powinien realizować się we wszystkich tych zakresach?
Nie mniej istotne jest zastanowienie się nad kontekstem pracy inspiratora, projektodawcy realizatora w animacji i edukacji kulturalnej oraz upowszechnianiu kultury. Jakiego rodzaju przewartościowania dokonały się pomiędzy trzema poziomami, w obrębie których działa: lokalnym, ogólnokrajowym
i międzynarodowym? Jakie szanse, a być może i zagrożenia, pojawiły się wraz z obaleniem tradycyjnej hierarchii tego układu?
W końcu, lecz nie na ostatku, warto zadać pytanie o rolę jaką we wprowadzaniu nowych form uczestnictwa w kulturze odegrali i odgrywają „znaczący inni” – artyści i intelektualiści – poświęcając część swej aktywności upowszechnianiu kultury i edukacji kulturalnej.

Żywimy głęboką nadzieję, że konferencja stanie się sposobnością do wszechstronnego przyjrzenia się inspiratorom, projektodawcom i realizatorom w interesujących nas obszarach działalności, prześledzenia ich dróg życiowych, doświadczeń i podejmowanych prób oraz określenia ich wpływu na kształt współczesnej kultury.
Opłata konferencyjna wynosi 250 zł. Organizatorzy zapewniają uczestnikom konferencji dwa obiady oraz uroczystą kolację. Przewiduje się również przygotowanie publikacji pokonferencyjnej. Uprzejmie prosimy o dokonanie wpłaty na konto Uniwersytetu 74105012141000000700007909 z dopiskiem „Konferencja Inspiratorzy, projektodawcy i realizatorzy”, w nieprzekraczalnym terminie do 15 lipca br. Opłata konferencyjna nie obejmuje kosztów noclegu. Organizatorzy mogą dla Państwa zarezerwować miejsca w hotelu akademickim. Koszt noclegu w „Zajeździe Academicus” wynosi 25 zł (za dobę).
Osoby zainteresowane uczestnictwem w konferencji prosimy o przesłanie zgłoszenia (zgodnie z załączonym wzorem) do 30 kwietnia br.

Serdecznie zapraszamy do udziału w konferencji.

Prof. zw. Katarzyna Olbrycht
Kierownik Zakładu Edukacji Kulturalnej

Sekretarze konferencji
dr Dorota Sieroń-Galusek
mgr Barbara Głyda

edukacja.kulturalna@kek.edu.pl

Pliki do pobrania:

KARTA ZGŁOSZENIA

KOMUNIKAT [doc]



  :: UNIWERSYTET ŚLĄSKI :: WYDZIAŁ ETNOLOGII I NAUK O EDUKACJI :: BIELSKA 62 :: 43-400 CIESZYN :: TEL. (+048)–33–8546113 ::